Wat doet een handtherapeut? Verwijzing en vergoeding uitgelegd

Je chirurg of huisarts zegt: "Ik stuur je naar de handtherapeut." Of je leest het woord in een brief van het ziekenhuis. Dan heb je vaak vragen. Wat doet een handtherapeut eigenlijk? Heb je een verwijzing nodig? En wie betaalt het?

In dit artikel lees je wat een handtherapeut is en wat je bij een eerste afspraak kunt verwachten. Je leest ook hoe het zit met verwijzing en vergoeding. Wat jij precies nodig hebt, bespreek je met je eigen therapeut. Die kijkt naar je hand en weet wat bij jou past.

Wat is handtherapie?

Handtherapie is zorg voor mensen met klachten aan hun hand, pols of arm. Bijvoorbeeld na een ongeluk, na een operatie of bij een aandoening die lang duurt. De therapeut helpt je om je hand weer zo goed mogelijk te gebruiken bij gewone dagelijkse dingen. Denk aan aankleden, koken of je werk.

Je krijgt vaak oefeningen mee voor thuis. Soms maakt de therapeut een spalk voor je. Een spalk is een stevig hulpmiddel dat je hand of vingers in een bepaalde stand houdt.

Misschien kom je bij een handtherapeut na een gebroken pols (lees ook handoefeningen na gips en een polsbreuk). Of na een operatie aan je hand (lees handoefeningen na een operatie).

Wat doet een handtherapeut?

Een handtherapeut is geen apart beroep. Volgens de richtlijn over de ziekte van Dupuytren is een handtherapeut een ergotherapeut of fysiotherapeut met scholing, kennis en ervaring in handtherapie.

Je handtherapeut is dus ergotherapeut óf fysiotherapeut. Wat een handtherapeut voor je doet, hangt af van je klacht. Volgens de Amerikaanse vereniging van handtherapeuten (ASHT) gaat het vaak om:

• uitleg over het sparen van je gewrichten en je energie, bijvoorbeeld bij artritis
• oefen- en activiteitenprogramma's
• een spalk op maat
• hulp bij pijn, zwelling, wonden en littekens
• advies over hulpmiddelen, je werk en dagelijkse dingen

Is je handtherapeut ergotherapeut? Het Zorginstituut noemt wat je bij een ergotherapeut kunt krijgen:

• oefeningen
• leren hoe je een bepaalde handeling doet
• leren werken met hulpmiddelen
• advies om een activiteit of je omgeving aan te passen
• informatie

Een ergotherapeut kan in een praktijk werken of bij je thuis komen.

Is handtherapeut een beschermde titel?

Nee. De richtlijn zegt dat de titel handtherapeut niet beschermd is. Dat betekent: elke ergotherapeut of fysiotherapeut die een scholing in handtherapie heeft gevolgd, of af en toe iemand met een handblessure ziet, mag zich zo noemen.

Er zijn wel manieren om te laten zien dat iemand veel ervaring heeft:

• Sinds 2010 kan een therapeut het certificaat CHT-NL halen via de Nederlandse Vereniging voor Handtherapie (NVHT). Daarvoor moet de therapeut veel ervaring en kennis hebben.
• Sinds 2018 kunnen handergotherapeuten zich inschrijven in een specialistenregister.

Wil je weten welke scholing of ervaring jouw therapeut heeft? Dan mag je dat gewoon vragen.

Wat gebeurt er bij je eerste afspraak?

Elke praktijk werkt anders. Een Engels ziekenhuis, het Royal United Hospitals in Bath, beschrijft het zo. De eerste afspraak duurt daar vaak ongeveer 40 minuten. Een vervolgafspraak duurt meestal ongeveer 30 minuten.

Bij de eerste afspraak:

• stelt de therapeut vragen over je klachten en wat je wilt kunnen
• legt de therapeut uit wat er volgens hem of haar aan de hand is
• maak je samen een plan met oefeningen voor thuis

Twee tips uit hetzelfde ziekenhuis:

• Neem je spalk mee, als je er al een hebt. Zeker als hij niet goed zit. De therapeut kan dan kijken of hij nog goed past.
• Draag kleding waarbij je hele arm vrij is.

Hoeveel afspraken je nodig hebt, verschilt per persoon. Vraag het aan je therapeut. Tussen de afspraken door oefen je meestal thuis.

Schrijf van tevoren een paar vragen op. Bijvoorbeeld:

1. Wat is er met mijn hand? Kunt u dat in gewone woorden uitleggen?
2. Waar werken we samen naartoe?
3. Welke oefeningen doe ik thuis, en hoe vaak?
4. Hoeveel pijn mag een oefening doen? Wanneer stop ik?
5. Hoeveel afspraken verwacht u?
6. Hoe bereik ik u als er iets niet goed voelt?

Heb je een verwijzing nodig?

Meestal niet. Soms vraagt je zorgverzekeraar wel om een verwijzing. Kijk daarom even in je polis.

• Ergotherapeut: volgens het Zorginstituut heb je geen verwijzing nodig. Behalve als in de polisvoorwaarden van je zorgverzekeraar staat dat het wel moet.
• Fysiotherapeut: volgens de Rijksoverheid heb je geen verwijsbrief van je huisarts nodig.

Kom je via het ziekenhuis bij een handtherapeut? Vraag dan in het ziekenhuis hoe het zit met de kosten.

Wordt handtherapie vergoed?

Handtherapie staat niet apart in de basisverzekering. Er zijn wel regels voor ergotherapie en voor fysiotherapie. Daarom is het handig om te weten welk beroep je handtherapeut heeft.

Bij een ergotherapeut

Het Zorginstituut zegt:

• Je krijgt per kalenderjaar maximaal 10 uur ergotherapie vergoed uit de basisverzekering.
• De kosten vallen onder je eigen risico.

Heb je meer uren nodig? Kijk dan of je aanvullende verzekering daar iets voor betaalt.

Bij een fysiotherapeut

Volgens de Rijksoverheid gaat het voor volwassenen zo:

• Staat je aandoening op de lijst met chronische aandoeningen? Dan krijg je vanaf de 21e keer een vergoeding uit de basisverzekering. De eerste twintig keer betaal je zelf. Misschien betaalt je aanvullende verzekering daar iets van.
• Staat je aandoening niet op die lijst? Dan betaalt de basisverzekering niet. Misschien krijg je wel vergoeding via een aanvullende verzekering. Wat je krijgt, staat in je polisvoorwaarden.

Voor een paar aandoeningen gelden andere regels, bijvoorbeeld voor ernstige reumatoïde artritis. Ook voor kinderen en jongeren tot 18 jaar is het anders. Kijk daarvoor op de site van de Rijksoverheid.

Kijk altijd in je polis

Bedragen en voorwaarden verschillen per verzekeraar en per jaar. Kijk daarom in je polisvoorwaarden. Vraag eerst aan de praktijk of je handtherapeut ergotherapeut of fysiotherapeut is. Bel dan je zorgverzekeraar en vraag:

1. Mijn handtherapeut is ergotherapeut (of fysiotherapeut). Wat krijg ik daarvoor vergoed?
2. Heb ik een verwijzing nodig?
3. Heeft mijn verzekeraar een contract met deze praktijk?
4. Hoeveel betaal ik zelf? En gaat het van mijn eigen risico af?

Volgend jaar handtherapie? Kijk vóór 31 december naar je polis

In november en december kun je kiezen voor een andere zorgverzekering of een ander aanvullend pakket. De Rijksoverheid noemt deze data:

• Vóór 12 november zetten verzekeraars hun polisvoorwaarden en premies voor het nieuwe jaar op hun website.
• Sluit je uiterlijk 31 december een nieuwe zorgverzekering af? Dan zegt je nieuwe verzekeraar de oude automatisch voor je op. Zo zit je niet zonder verzekering.
• Heb je je oude basisverzekering zelf uiterlijk 31 december opgezegd? Dan heb je tot 1 februari om een nieuwe basisverzekering af te sluiten. Je bent dan verzekerd vanaf 1 januari.

Let op: voor de basisverzekering moet elke verzekeraar je accepteren. Voor een aanvullende verzekering hoeft dat niet. Een verzekeraar kan je weigeren of een wachttijd geven voordat je iets vergoed krijgt. Zeg je oude aanvullende verzekering daarom niet zelf op voordat je zeker weet dat je nieuwe verzekering je accepteert.

Weet je dat je volgend jaar handtherapie nodig hebt? Kijk dan vóór 31 december wat je huidige of nieuwe polis vergoedt voor ergotherapie en fysiotherapie.